Bielactwo to nabyta
utrata melanocytów, prowadząca do powstania obszarów
odbarwień. Schorzenie stanowi około 3-4% wszystkich
dermatoz. Najczęściej zaczyna się w dzieciństwie
lub wczesnej młodości. Częstość występowania
waha się od 0,5% do 4% w populacji ogólnej.
Melanocyty są komórkami pochodzenia nerwowego, powstają w
dwóch pierwszych miesiącach życia płodowego z
melanoblastów, migrujących przez mezenchymę z grzebienia
nerwowego i zewnętrznej warstwy kielicha ocznego, a następnie
zasiedlają określone miejsca docelowe, m.in. warstwę
podstawną naskórka, błonę naczyniową oka, rdzeń
i warstwę siatkowatą gruczołu nadnerczowego.Tutaj
melanoblasty różnicują się w kierunku melanocytów.
Te ostatnie produkują ziarnistości melanosomalne, w których
tyrozyna jest przekształcana w polimery melaniny – barwnika
nadającego kolor skórze i działającego
fotoprotekcyjnie.
Plamy bielacze pierwotnie nie mają cech stanu zapalnego, jednak
niekiedy w porze letniej pod wpływem promieni ultrafioletowych
pojawia się rumień w obrębie wykwitu. Wykwit bielaczy
na skórze głowy owłosionej powoduje pojawienie się
odbarwionego pasma włosów. Niejasna pozostaje zależność
bielactwa od chorób tarczycy oraz różnego rodzaju chorób
autoimmunologicznych, zwłaszcza iż ostatnio stwierdzono u
tych chorych różnego typu autoprzeciwciała, m.in. przeciw
komórkom tarczycy Ryzyko zachorowania jednak rośnie u osób
cierpiących na schorzenia tarczycy lub cukrzycę, jak również
w przypadku osób, u których występują schorzenia układu
odpornościowego.
Patogeneza bielactwa nie jest do końca poznana, sugeruje się
udział czynników genetycznych, immunologicznych, zaburzeń
biochemicznych, neuroendokrynnych, a także rolę infekcji
wirusowych.
Bielactwo
to niemożność lub zakłócenia w wytwarzaniu
barwnika - melaniny.
Wyróżnia się dwa główne rodzaje bielactwa
(albinizmu): wrodzone - uogólnione i częściowe - oraz
nabyte. W tych schorzeniach ważne są czynniki dziedziczne.
Bielactwo wrodzone uogólnione, albinizm, wrodzone zaburzenie
metabolizmu tyrozyny (brak tyrozynazy), powodujące zmniejszenie
lub brak produkcji melanin w komórkach barwnikowych człowieka
i zwierząt, związane z występowaniem genu recesywnego
(recesywność genetyczna).
Skóra osobników dotkniętych bielactwem wrodzonym (albinosów)
jest bardzo jasna lub biała, włosy (sierść, pióra)
białe, źrenica czerwona, z powodu przeświecania naczyń
krwionośnych przez przezroczyste tęczówki. Bielactwu całkowitemu
nierzadko towarzyszą zaburzenia oczne (światłowstręt,
oczopląs, zmiany w siatkówce) i psychiczne. W odmianie
bielactwa o innym sposobie dziedziczenia - dominującym, noszącym
nazwę zespołu Tietza - występuje głuchoniemota,
a nie ma zmian ocznych.
Bielactwo wrodzone częściowe: Schorzenie to dziedziczy się
w sposób dominujący nieregularny. Oznacza to, że do
ujawnienia się choroby wystarczy odziedziczenie nieprawidłowego
genu tylko od jednego z rodziców. Przekazanie tego genu dziecku nie
zawsze jednak powoduje wystąpienie bielactwa. Oczywiście
zmiany pojawiają się od urodzenia i utrzymują stale.
W odróżnieniu od bielactwa całkowitego, w okolicach skóry
pozbawionych barwnika nie stwierdza się obecności
melanocytów bądź mają one jakieś nieprawidłowości
w budowie morfologicznej.
Bielactwo nabyte występuje stosunkowo często, gdyż
dotyka ono aż 1% ludzi na świecie. Przeważnie jest
wywołane przewlekle postępującym rozpadem komórek
barwnikowych skóry, z pozostawieniem białych odbarwionych
plam.
Przyczyna rozwoju choroby nadal nie jest w pełni poznana. Pewną
rolę odgrywają czynniki genetyczne, gdyż w 30%
przypadków bielactwo występuje rodzinnie i autoimmunologiczne,
które miałyby polegać na wytwarzaniu przeciwciał
niszczących melanocyty. Istnieje także związek
choroby z układem nerwowym, układ odbarwień bowiem ma
nierzadko postać segmentarną, zgodną z kształtem
obszaru skóry zaopatrywanego przez dany nerw. Stwierdzono również
u niektórych chorych zmiany w nerwach obwodowych. Wreszcie u części
pacjentów zmiany pojawiają się po wstrząsach
psychicznych i nerwowych. U innych z kolei pierwsze ujawnienie się
schorzenia następuje po mocnym działaniu promieni
nadfioletowych albo po mechanicznym uszkodzeniu skóry.